Wat Is HSP?

28-07-2026

Wat is een Highly Sensitive Person (HSP)?

De afkorting HSP staat voor Highly Sensitive Person, in het Nederlands vaak vertaald als hooggevoelig persoon. Het gaat om mensen die prikkels, emoties en sferen intenser waarnemen en verwerken dan gemiddeld. Net zoals sommige mensen van nature intelligenter zijn dan anderen, zijn sommige mensen van nature gevoeliger. Deze gevoeligheid is geen modewoord, maar een aangeboren eigenschap die invloed heeft op hoe je denkt, voelt en reageert op de wereld om je heen.

Iemand die zeer gevoelig is, noemen we een hooggevoelig persoon of HSP. Hooggevoeligheid kan zich uiten in snel overprikkeld raken, diep nadenken over ervaringen, sterk meevoelen met anderen en een scherp oog hebben voor details en sfeer. Het is geen stoornis, maar een manier van zijn, met zowel uitdagingen als waardevolle kwaliteiten.

Hooggevoelige mensen merken vaak eerder subtiele signalen op, zoals veranderingen in toon, lichaamstaal of omgeving. Daardoor kunnen ze zich snel overweldigd voelen in drukke situaties, maar ook juist extra genieten van rust, natuur, kunst of een diepgaand gesprek. Veel HSP’s hebben een rijke innerlijke belevingswereld en een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel.

Het herkennen van hooggevoeligheid kan helpen om beter voor jezelf te zorgen. Door je grenzen te leren kennen, voldoende hersteltijd in te bouwen en een omgeving te kiezen die bij je past, kun je de kracht van je gevoeligheid benutten in plaats van erdoor overspoeld te raken. Hooggevoelig zijn betekent niet dat je zwak bent, maar dat je anders en vaak dieper waarneemt.

HSP kenmerken, HSP-symptomen of kenmerken van hoog sensitiviteit kunnen helpen om gedrag, gevoelens en reacties eindelijk beter te begrijpen. Sinds de Amerikaanse psychotherapeute Elaine Aron in 1996 de term 'highly sensitive person' (hoog sensitief persoon) introduceerde, herkennen steeds meer mensen zichzelf in haar beschrijving van deze ogenschijnlijk wat verlegen en introverte groep. In Nederland ook wel hoog gevoelige of hoog sensitieve mensen genoemd. Zij beschreef een aantal duidelijke kenmerken van hoog sensitiviteit die verrassend goed blijken te passen bij ongeveer 15-20% van de bevolking.

Mensen, vaak dienstbaar, met een eigen potentieel, vooral op intuïtief gebied. Hoog sensitiviteit is ansich niet nieuw, Jung schreef al over deze groep en noemde dit 'aangeboren sensitiviteit'. Inmiddels is er meer nieuw wetenschappelijk onderzoek waaruit onder meer blijkt dat hoog sensitieve mensen op diepgaande wijze prikkels verwerken. Dit geeft meer helderheid over:

Meer dan gemiddeld de behoefte aan ME-TIME (verwerkings- en hersteltijd)
Waarom situaties soms langer blijven hangen
Je niet altijd meteen een 'gevat antwoord' paraat hebt
Naast overprikkeling ook onder prikkeling een uitdaging in je leven kan vormen
Hoog sensitiviteit geen stoornis is en er geen lijstje met HSP-symptomen voor een diagnose hoog sensitiviteit bestaat.

Er zijn globaal genomen twee soorten HSP's: de grootste groep, zo'n 70%, is van nature rustig en meer introvert. Zij voelen zich prettig bij een redelijk gelijkmatig leven met weinig risico's. Het andere deel, ongeveer 30% van de HSP's, heeft juist behoefte aan nieuwe ervaringen en spanning en is meer extravert. Zij worden ook wel HSS genoemd, 'High Sensation Seekers'. Zij zijn enerzijds snel verveeld en op zoek naar uitdaging, maar raken anderzijds snel overbelast. Zij leven als het ware met één voet op de rem en één voet op het gaspedaal.

Hoog gevoeligheid kan sterk van invloed zijn op werk, het persoonlijk leven en relaties. Het is een eigenschap die in onze hectische, westerse maatschappij, waar de nadruk ligt op verstand en ratio, niet erg wordt gewaardeerd. Veel hoog gevoelige mensen ervaren in eerste instantie dan ook last van hun eigenschap, en vragen zich af wat er mis is met hen. Zij hebben de neiging zichzelf te willen veranderen, en hun eigenschap te onderdrukken of negeren.

Door het bewustzijn en accepteren van de eigen hoog gevoeligheid kan deze echter van een valkuil en een last, tot een kwaliteit en een gave worden. Hiertoe is het onder andere belangrijk om goed te leren aarden, grenzen te stellen, de innerlijke kracht te versterken en een juiste balans te vinden tussen activiteit en rust. Elders op deze site en ook op het forum is veel aanvullende informatie en zijn verschillende tips te vinden over HSP en hoe hiermee om te gaan.
Amira Farkas hoog gevoeligheidsdeskundige leraar Shanoa Intuïtieve ontwikkeling en Saarganjobaalja, Sociaal psychologie en HSP Therapeut leraar.

HSP Coach opleiding